Wat is LH?
LH staat voor luteïniserend hormoon. Het is geen typisch ‘vrouwelijk’ of ‘mannelijk’ hormoon, maar een hormoon dat zowel bij vrouwen als mannen wordt aangemaakt door de hypofyse: een kleine hormoonklier aan de onderkant van de hersenen.
Bij vrouwen speelt LH een belangrijke rol in de menstruatiecyclus en vruchtbaarheid. De aansturing verloopt via de hypothalamus, die GnRH (gonadotrofine releasing hormone) afgeeft.
Binnen de cyclus heeft LH meerdere functies. Het hormoon is onder andere betrokken bij:
- De eisprong (ovulatie), doordat de LH-piek ervoor zorgt dat een rijpe eicel vrijkomt.
- De vorming van het corpus luteum, dat progesteron produceert na de eisprong.
- De aanmaak van geslachtshormonen, zoals oestrogeen en androgenen.
- De vruchtbaarheid, omdat zonder LH geen eisprong plaatsvindt.
LH werkt hierin nauw samen met andere hormonen, zoals FSH, oestrogeen en progesteron. Je kunt het zien als één van de ‘dirigenten’ van de cyclus: het geeft het startschot voor de eisprong en helpt het lichaam daarna omschakelen naar de tweede helft van de cyclus.
LH gedurende de menstruatiecyclus
De LH-spiegel schommelt gedurende de hele menstruatiecyclus. Vooral rond de eisprong gebeurt er veel.
Tijdens de menstruatie (ongeveer dag 1 tot 5) zijn LH en FSH beide laag. Het lichaam rondt de vorige cyclus af en bereidt zich voor op een nieuwe fase waarin follikels gaan rijpen.
In de vroege folliculaire fase (ongeveer dag 1 tot 14) ligt de nadruk vooral op FSH. LH is aanwezig in kleine pulsen, maar nog niet sterk verhoogd. Ondertussen stijgt oestrogeen geleidelijk. Dit kan je merken als:
- Wat meer energie;
- Meer helderheid in je hoofd;
- Een lichtere, openere stemming.
Rond het midden van de cyclus, in de late folliculaire fase en tijdens de ovulatie, bereikt oestrogeen een piek. Dit geeft een signaal aan de hypofyse om in korte tijd veel LH af te geven: de LH-piek.
Deze LH-piek:
- Triggert de eisprong;
- Zet de follikel om in het corpus luteum.
Veel vrouwen merken in deze periode bijvoorbeeld:
- Meer zin in seks;
- Meer spontaniteit en zelfvertrouwen;
- Een lichte temperatuurstijging of een trekkend gevoel in de onderbuik.
Na de ovulatie begint de luteale fase. LH daalt weer en wordt alleen nog in kleine hoeveelheden afgegeven om het corpus luteum te ondersteunen. Als er geen zwangerschap ontstaat, krimpt het corpus luteum, dalen oestrogeen en progesteron en wordt de menstruatie opnieuw in gang gezet.
De LH-piek is dus een kort maar cruciaal moment in de cyclus. Zonder LH-piek is er geen eisprong en zonder eisprong geen natuurlijke zwangerschap.
LH gedurende de overgang
Tijdens de overgang verandert de rol van LH doordat de eierstokken minder gevoelig worden voor hormonale signalen.
In de perimenopauze reageert het lichaam minder voorspelbaar op LH en FSH. Soms vindt er nog een eisprong plaats, soms niet. Dit zorgt ervoor dat de LH-piek minder regelmatig wordt en de cyclus verandert. De hypofyse gaat vaak juist meer LH en FSH produceren om de eierstokken te stimuleren.
De menopauze wordt vastgesteld wanneer er 12 maanden geen menstruatie is geweest. In deze fase zijn ovulaties definitief gestopt en is er geen klassieke LH-piek meer. In bloedonderzoek zie je vaak dat:
- LH en FSH verhoogd blijven;
- Oestrogeen en progesteron juist laag zijn.
In de postmenopauze blijven LH en FSH verhoogd. Dit is een normaal gevolg van het wegvallen van de hormonale terugkoppeling vanuit de eierstokken. De klachten in deze fase hangen vooral samen met lagere oestrogeen- en progesteronspiegels, zoals:
- Drogere slijmvliezen;
- Een verhoogde kans op botontkalking;
- Veranderingen in huid, haar en hart- en vaatgezondheid.
LH is in deze fase vooral een marker van de overgang.
Een daling van LH
Een lage LH-spiegel komt minder vaak voor, maar wijst meestal op een verstoring in de aansturing vanuit de hypothalamus of hypofyse.
Dit kan onder andere voorkomen bij:
- Langdurige stress;
- Intensief sporten in combinatie met te weinig eten;
- Ondergewicht of snel gewichtsverlies;
- Aandoeningen van hypothalamus of hypofyse;
- Verhoogd prolactine.
Wanneer LH te laag is, heeft dit invloed op de cyclus en vruchtbaarheid. Zo kan de eisprong uitblijven en kunnen menstruaties onregelmatig worden of helemaal stoppen. Ook de progesteronproductie neemt af, omdat er geen goed corpus luteum wordt gevormd.
Mogelijke klachten een lage LH-waarde
Een lage LH-waarde merk je meestal via de gevolgen in je cyclus en hoe je je voelt. Veelvoorkomende klachten zijn:
- Weinig of geen menstruatie (amenorroe);
- Onregelmatige of sterk verlengde cycli;
- Geen duidelijke ovulatiesymptomen;
- Verminderde vruchtbaarheid.
Daarnaast kunnen klachten ontstaan die passen bij een tekort aan progesteron of oestrogeen, zoals:
- PMS-achtige klachten, spotting of gevoelige borsten;
- Vaginale droogheid en een lager libido;
- Een droge huid.
Ook vermoeidheid en een uitgeput gevoel komen vaak voor, zeker bij stress, ondergewicht of overmatige sportbelasting.
Een stijging van LH
Een stijging van LH is niet altijd negatief. De natuurlijke LH-piek rond de ovulatie is juist essentieel voor een gezonde cyclus.
Soms is LH echter langdurig verhoogd, bijvoorbeeld bij de overgang, bij PCOS of bij zeldzame hormonale aandoeningen. In dat geval kan de balans tussen LH en FSH verstoord raken en raakt de cyclus ontregeld.
Mogelijke gevolgen hiervan zijn:
- Minder of geen eisprong;
- Onregelmatige of lange cycli;
- Verminderde vruchtbaarheid;
- Bij PCOS: verhoogde androgenen met bijbehorende klachten.
LH en PCOS: wat speelt hier?
Bij PCOS zie je vaak een combinatie van relatief hoge LH-spiegels, een verstoorde LH/FSH-verhouding en een verhoogde aanmaak van androgenen.
Dit kan zich uiten in klachten zoals:
- Onregelmatige of uitblijvende menstruaties;
- Minder of geen eisprong;
- Moeite met zwanger worden;
- Acne en een vette huid;
- Ongewenste haargroei;
- Gewichtstoename of moeite met afvallen.
Belangrijk om te weten is dat een verhoogd LH op zichzelf geen diagnose is. Het moet altijd in samenhang worden beoordeeld met andere hormonen, klachten en het verloop van de cyclus.
Normale LH-piek of een disbalans
Een gezonde LH-piek is kortdurend, treedt rond het midden van de cyclus op en wordt gevolgd door een normale luteale fase en menstruatie.
Wanneer LH uit balans raakt, zie je een ander patroon. Bijvoorbeeld:
- LH blijft langdurig verhoogd (zoals bij overgang of PCOS);
- LH is juist langdurig te laag;
- LH-pieken ontbreken of komen op onlogische momenten;
- De cyclus wordt onregelmatig of valt uit.
Je kunt LH vergelijken met een startschot. In een gezonde cyclus is het een duidelijk, kort signaal op het juiste moment. Bij een disbalans ontbreekt dit signaal of is het juist continu aanwezig, waardoor het lichaam de timing verliest.
Mogelijke klachten bij een stijging van LH
De klachten ontstaan meestal niet door LH zelf, maar door de verstoring in de cyclus en andere hormonen. Veelvoorkomende klachten zijn:
- Onregelmatige of uitblijvende menstruaties;
- Lange cycli (langer dan 35 dagen);
- Minder of geen ovulatie;
- Moeite met zwanger worden;
- PCOS-gerelateerde klachten zoals acne en haargroei;
- Overgangsklachten zoals opvliegers, nachtzweten en stemmingswisselingen.
Last van hormonale klachten?
Herken je jezelf in een onregelmatige cyclus, uitblijvende menstruaties, vruchtbaarheidsvragen of PCOS-achtige klachten? Dan kan het zinvol zijn om je hormonale balans, inclusief LH, FSH, oestrogeen, progesteron en androgenen, beter in kaart te brengen.
Met gerichte aanpassingen in voeding, leefstijl, stressmanagement, slaap en beweging kun je vaak al veel invloed uitoefenen op hoe je hormonen zich gedragen. Ook stabiele bloedsuikers en een gezonde energiebalans spelen een belangrijke rol.
Dat is precies waar VitalFem je bij helpt: inzicht in jouw unieke hormoonprofiel en praktische handvatten om je hormoonhuishouding weer in balans te brengen.
Heb je hevige of langdurige klachten, zoals uitblijvende menstruaties of duidelijke PCOS-verschijnselen? Neem dan altijd contact op met je huisarts of gynaecoloog voor een persoonlijk medisch advies.